Door schenkingen te doen tijdens uw leven of door een testament op te maken, kunt u afwijken van de wettelijke regels van het erfrecht en zelf bepalen wie wat krijgt.
Die vrijheid is echter niet absoluut. De wetgever heeft immers bepaalde erfgenamen, willen beschermen door hen een minimaal deel van de nalatenschap toe te kennen. Deze erfgenamen zijn de zogenaamde ‘reservataire erfgenamen’:
Het beschikbare deel is sinds 01/09/2018 vastgelegd op ½ van de totale nalatenschap, ongeacht het aantal kinderen.
Als de erflater dus vijf kinderen heeft, dan mag hij 1/2 van zijn goederen schenken of nalaten aan wie hij wil en heeft elk kind recht op minstens 1/10 van de nalatenschap (1/5 van ½).
Voorbeeld: Piet is een weduwnaar met drie kinderen. Zijn volledige nalatenschap bedraagt 4,8 miljoen euro. Van dit bedrag gaat 1/2, dus 2,4 miljoen euro, verplicht naar zijn drie kinderen, als zij dat eisen. Het resterende 1/2, of 2,4 miljoen euro, mag hij geven aan wie hij wil, via schenking of testament.
"},"title":"Er zijn afstammelingen (kinderen, kleinkinderen,…)"},{"richBody":{"value":"Sinds 1 september 2018 zijn ascendenten geen reservataire erfgenamen meer (vroeger konden ze aanspraak maken op ¼ van de nalatenschap in de vaderlijke en ¼ in de moederlijke lijn).
Indien een ascendent behoeftig is op het moment van het overlijden van zijn (klein)kind, kan hij wel een onderhoudsvordering instellen ten laste van de nalatenschap. Het bedrag van het toegekende levensonderhoud is beperkt tot maximum ¼ van de waarde van de nalatenschap per ouderlijke lijn en kan niet gevorderd worden indien de overledene zelf afstammelingen nalaat.
"},"title":"Er zijn geen afstammelingen, maar wel één of meer ascendenten (ouders, grootouders,…)"},{"richBody":{"value":"De langstlevende echtgenoot heeft minimaal recht op het vruchtgebruik van de helft van de goederen van de nalatenschap. Dit is de ‘abstracte’ reserve.
De langstlevende echtgenoot heeft ook minimaal recht op het vruchtgebruik van het onroerend goed dat op de dag waarop de nalatenschap openvalt, gebruikt wordt als gezinswoning en op de inboedel waarmee die woning ingericht is. Dat is de ‘concrete’ reserve. De concrete reserve wordt in mindering gebracht van de abstracte reserve, zonder er evenwel toe beperkt te zijn. Als de concrete reserve dus minder bedraagt dan de helft van de nalatenschap, zal de langstlevende echtgenoot deze kunnen aanvullen met andere goederen. Als de concrete reserve echter hoger is dan de abstracte reserve, dan heeft de langstlevende echtgenoot recht op de hele concrete reserve.
"},"title":"De reserve van de langstlevende echtgenoot"},{"richBody":{"value":"Zoals gezegd erft de wettelijk samenwonende partner volgens de wet het vruchtgebruik op de gezinswoning en de inboedel. De erflater kan hem of haar dit erfrecht echter ontnemen via een testament, zonder dat de overlevende partner daar iets tegen kan doen.
"},"title":"De wettelijk samenwonende partner: geen reservataire erfgenaam!"}],"componentType":"accordion"},{"componentType":"sectionTitle","title":"De inkorting van een schenking"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Wanneer een reservataire erfgenaam aantoont dat de overledene tijdens zijn leven een belangrijke schenking gedaan heeft of een testament opgesteld heeft dat zijn wettelijke resereve aantast, kan hij de inkorting van deze buitensporige giften of legaten vragen.
Concreet worden eerst de legaten (bij testament toegekend) verminderd en vervolgens de schenkingen in volgorde van datum. De meest recente wordt eerst ingekort, dan de vorige, enz.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Planningstechnieken"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Er bestaan een aantal planningstechnieken die (al dan niet met elkaar gecombineerd) kunnen zorgen voor een vermindering van de belastingdruk op uw erfgenamen. Ook niet-fiscale motieven, zoals bijvoorbeeld de bijzondere bescherming of verzorging van bepaalde personen, of het behoud van enige controle na de overdracht van het vermogen, kunnen gerealiseerd worden met behulp van deze technieken. In de praktijk gaat het meestal om een combinatie van fiscale en niet-fiscale motieven.
"}},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"