Stel u sluit een levensverzekering af ten voordele van uw echtgeno(o)t(e), zodat hij of zij bij uw overlijden een kapitaal uitgekeerd krijgt en op dat moment niets te kort komt. Deze techniek wordt vaak gebruikt om de langstlevende na het overlijden van zijn partner snel voldoende financiële middelen ter beschikking te stellen. De bankrekeningen kunnen immers door wettelijk opgelegde formaliteiten meerdere weken tot enkele maanden geblokkeerd blijven, zodat de langstlevende gedurende die periode over zeer weinig cash beschikt, terwijl hij of zij op dat moment wel veel kosten heeft.
Een levensverzekering daarentegen is niet aan dezelfde strenge beperkingen onderworpen als een bankrekening. De verzekeringsmaatschappij mag dan ook al direct na het overlijden – vaak zelfs binnen de week – het kapitaal van de levensverzekering uitkeren. Dat kapitaal kan de langstlevende echtgeno(o)t(e) dan gebruiken om zijn of haar rekeningen te betalen in de periode dat de bankrekeningen geblokkeerd zijn.
Concreet stort u een (grote) of meerdere (kleine) premie(s) in een levensverzekeringscontract, dat bepaalt dat het kapitaal dat via die premie(s) opgebouwd wordt, bij uw overlijden aan uw echtgeno(o)t(e) uitgekeerd zal worden. Die levensverzekering kan de vorm aannemen van een klassiek levensverzekeringscontract, maar ook van een tak 21 of tak 23 (dat zijn in feite beleggingen onder de vorm van een levensverzekering).
Er bestaan ook levensverzekeringen die niet op het moment van het overlijden uitgekeerd worden, maar pas later, op een in het contract voorziene vervaldatum. Die uitkering kan maanden of zelfs jaren na het overlijden plaatsvinden.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Successierechten?"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Strikt genomen maakt het kapitaal dat uitgekeerd wordt geen deel uit van uw nalatenschap. U heeft immers uw echtgenoot aangeduid als begunstigde en deze heeft een eigen recht op de prestatie. Men zou dus kunnen veronderstellen dat er op dat uitgekeerde kapitaal geen successierechten verschuldigd zijn.
Een levensverzekering wordt gelijkgesteld met een legaat.
De wetgever heeft dit ‘achterpoortje’ evenwel vakkundig gesloten. De wetgeving voorziet namelijk dat de uitkering van een levensverzekeringskapitaal gelijkgesteld wordt met een legaat (lees: het is alsof u dat kapitaal via het testament van de overledene zou ontvangen). Daardoor zijn er toch successierechten op verschuldigd.
Ook als u in het levensverzekeringscontract zou voorzien dat het kapitaal niet bij uw overlijden, maar pas een tijd later uitgekeerd wordt, zijn er nog altijd successierechten op verschuldigd (er moet dan een bijkomende aangifte in de successierechten gebeuren).
Wel is het sinds enkele jaren in de drie gewesten zo dat die successierechten niet onmiddellijk bij uw overlijden betaald moeten worden, maar pas bij de uitkering van het kapitaal (wat correcter is, aangezien de begunstigde pas dan over het geld kan beschikken). Koopt de begunstigde het contract af vóór de contractuele vervaldag (lees: hij vraagt het kapitaal vroeger op, doorgaans mits betaling van kosten), dan zijn de successierechten op dat moment verschuldigd.
Goed om te weten: werd het kapitaal opgebouwd met premies afkomstig uit de huwgemeenschap (het gemeenschappelijk vermogen van de echtgenoten waarvan ze elk voor de helft eigenaar zijn), dan moeten er slechts op de helft van het uitgekeerde kapitaal successierechten betaald worden.
Let op! Is de polis door de langstlevende echtgeno(o)t(e) zelf afgesloten en zijn de echtgenoten gehuwd onder een gemeenschapsstelsel (bijvoorbeeld het wettelijk stelsel), dan is eveneens de helft van het uitgekeerde kapitaal belastbaar in de successierechten (de premies waarmee het kapitaal opgebouwd werd, worden dan geacht uit het gemeenschappelijk vermogen afkomstig te zijn en dus voor de helft aan de overleden echtgenoot toebehoord te hebben).
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Wat bij ‘herbelegging’?"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Stel nu dat de langstlevende echtgeno(o)t(e) nog enkele jaren op de uitkering van het kapitaal moet wachten, maar het reeds opgebouwde kapitaal (de ‘reserve’) intussen liever in een ander, meer rendabel levensverzekeringscontract zou beleggen (bijvoorbeeld in een tak 23 met een hoger rendement).
Met andere woorden, de reeds opgebouwde reserves worden van de ene polis overgedragen naar de andere polis (eveneens een levensverzekeringscontract) bij wijze van herbelegging. Zijn er dan ook successierechten verschuldigd? Die vraag werd onlangs voorgelegd aan het hof van beroep van Gent (Gent, 26 september 2023).
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Herbelegging = afkoop?"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Bij een herbelegging van de reeds opgebouwde reserves ontvangt de begunstigde het kapitaal niet. Het wordt namelijk van de ene naar de andere polis overgedragen, zonder dat uw echtgeno(o)t(e) het in handen krijgt. In die zin zou het logisch zijn dat het reeds opgebouwde kapitaal bij de overdracht naar een nieuwe polis niet in de successierechten belast wordt.
Dat is althans wat een langstlevende echtgenote in een concreet geval dacht. Zij had tijdens het leven van haar man meerdere levensverzekeringen afgesloten als verzekeringnemer, verzekerde en begunstigde bij leven. De premies waren betaald met gelden uit het gemeenschappelijk vermogen. Deze verzekeringen werden niet uitgekeerd bij het het overlijden van haar man. Eén ervan wordt kort na het overlijden uitgekeerd, van de andere polissen worden de reserves na het overlijden bij wijze van herbelegging overgedragen naar nieuwe polissen.
De fiscus belast het uitgekeerde bedrag én de overgedragen reserves voor de helft in de successierechten. De langstlevende echtgenote verzette zich daartegen: volgens haar betekent de overdracht van de reserves van de verzekeringen naar andere gelijkaardige verzekeringen binnen dezelfde verzekeringsonderneming niet dat die reserves daardoor effectief door haar verkregen werden. Zij kunnen volgens haar dan ook niet beschouwd worden als zijnde ‘afgekocht’.
De zaak kwam voor de rechtbank, en uiteindelijk gaft het hof van beroep van Gent de fiscus gelijk. De overdracht van de reserves moet volgens de rechter wel degelijk als een ‘afkoop’ beschouwd worden, zodat de fiscus terecht de overgedragen bedragen belast heeft in de successierechten. De keuze van de echtgenote om de reserves naar een nieuwe polis over te dragen, is immers ook een manier van ‘beschikken over de gelden’. De overdracht moet daarom met een afkoop gelijkgesteld worden. Het oude verzekeringscontract houdt immers op te bestaan.
Uiteraard zal het kapitaal dan niet nog eens opnieuw belast worden wanneer het later, bij het einde van het nieuwe levensverzekeringscontract, effectief uitgekeerd wordt aan de begunstigde echtgenoot.
Conclusie:
Neem contact met ons op voor meer informatie, een vrijblijvende afspraak of telefonisch advies.
"}}]},"hasMacro":false,"id":"04f6b8e6-c1a5-4627-9900-ed0259453b2f","localeString":"nl-BE","mainHeaderZone":{"backLink":{"textLink":{"text":"Juridisch en fiscaal nieuws","url":"/nl/private-banking/nieuws/juridisch-en-fiscaal-nieuws"}},"componentType":"productHeader","coreHeader":{"subtitle":"U sluit een levensverzekering af waarbij uw echtgeno(o)t(e) bij of na uw overlijden een kapitaal ontvangt. Moeten daarop altijd successierechten betaald worden, ook als het kapitaal niet direct uitgekeerd wordt? Een recent arrest verduidelijkt...","title":"Successierechten op uw levensverzekering?"}},"publishDate":"2024-02-23T13:59:43.485+01:00"}}