De ‘splitsing’ van het eigendomsrecht van een roerend of onroerend goed - in vruchtgebruik enerzijds en blote eigendom anderzijds - komt zeer vaak voor en kan op verschillende manieren ontstaan.
Overlijdt bijvoorbeeld uw echtgeno(o)t(e), dan zullen de kinderen meestal de blote eigendom van zijn of haar goederen erven, terwijl u als langstlevende echtgeno(o)t(e) het vruchtgebruik erft. Behalve natuurlijk wanneer een testament, huwelijkscontract of andere vorm van successieplanning daar anders over beslissen. Het kan zowel om roerende (bijvoorbeeld een effectenportefeuille) als onroerende goederen (bijvoorbeeld opbrengsteigendommen) gaan.
Veel ouders schenken ook tijdens hun leven al een deel van hun roerend en/of onroerend vermogen aan hun kinderen, vaak met voorbehoud van vruchtgebruik, zodat de ouders levenslang de inkomsten van dat geschonken vermogen kunnen blijven genieten.
Ook een ‘gesplitste aankoop’ van een onroerend goed, bijvoorbeeld een appartement aan zee, komt vaak voor. Daarbij kopen de ouders het vruchtgebruik en de kinderen de blote eigendom. Bij het overlijden van de ouders zijn er dan op dat onroerend goed geen successierechten meer verschuldigd. Het vruchtgebruik ‘dooft uit’, terwijl de ouders levenslang verzekerd zijn van het gebruik en de eventuele huurinkomsten van het onroerend goed.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Is dat vruchtgebruik wel levenslang nodig?"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Die vraagt duikt na verloop van tijd vaak op. Bent u voldoende bemiddeld, dan hebt u misschien de inkomsten uit de ‘gesplitste’ goederen niet meer nodig en laat u ze liever ineens aan uw kinderen toekomen. Of u wenst bijvoorbeeld op uw oude dag niet langer te moeten instaan voor het onderhoud van de onroerende goederen waarvan u het vruchtgebruik hebt.
U zou dan kunnen overwegen om afstand te doen van uw vruchtgebruik, ten voordele van uw kinderen. Zij worden dan meteen volle eigenaar van die goederen.
Het nieuwe goederenrecht stelt uitdrukkelijk dat u als vruchtgebruiker eenzijdig afstand kunt doen van uw rechten, ongeacht de manier waarop het vruchtgebruik tot stand is gekomen: via gesplitste aankoop, schenking of erfenis. De blote eigenaar verkrijgt dan van rechtswege de volle eigendom.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Fiscale gevolgen?"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Een zuivere en eenvoudige afstand van een recht van vruchtgebruik is in principe ‘van uitdovende aard’ en wordt dus juridisch niet beschouwd als een overdracht van het vruchtgebruik. Daarom moeten er in principe geen registratierechten op betaald worden, behalve dan het algemene vaste recht van 50 euro (enkel de akte van afstand van het vruchtgebruik op een onroerend goed moet verplicht geregistreerd worden). MAAR: in sommige gevallen zijn er aan een afstand van het vruchtgebruik tóch fiscale gevolgen verbonden.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"‘Schenking’ van het vruchtgebruik?"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Soms kan de afstand van het vruchtgebruik als een (nieuwe) schenking beschouwd worden. Dat is het geval wanneer die afstand met een ‘begiftigingsinzicht’ gedaan wordt. Met andere woorden: wanneer u effectief de bedoeling hebt de blote eigenaar(s) te bevoordelen. In dat geval is de afstand van het vruchtgebruik niet louter van ‘uitdovende aard’, maar van ‘overdragende aard’.
Op een schenking zijn in principe schenkingsrechten verschuldigd. Op een roerende schenking aan uw kinderen is dat ‘maar’ 3% (in het Waalse Gewest 3,3%), maar op een onroerende schenking zijn die schenkingsrechten ‘progressief’ en kunnen ze oplopen tot 27% in de hoogste tariefschijf (in de 3 gewesten).
In principe is het de fiscus die moet bewijzen dat u de bedoeling had een schenking te doen en er dus schenkingsrechten betaald moeten worden. De Vlaamse Belastingdienst (Vlabel) heeft zich al meerdere keren over deze kwestie uitgesproken en stelt dat de bedoeling om een schenking te doen aanwezig is als de begunstigde van de verzaking (de blote eigenaar dus) in de akte tussenkomt. In dat geval moeten er dus schenkingsrechten betaald worden. Het is dan ook aangewezen om de verzaking vast te leggen in een eenzijdige akte, dus zonder tussenkomst van de begiftigde.
Verder vermoedt Vlabel dat er sprake is van een schenking als de verzaking voorafgegaan of gevolgd wordt door een andere rechtshandeling waarbij u enkel fiscale motieven lijkt te hebben om afstand te doen van het vruchtgebruik. In dat geval moeten er dus eveneens schenkingsrechten betaald worden, tenzij u kunt aantonen dat u ook andere, niet-fiscale motieven voor de verzaking had. Vlabel aanvaardt als niet-fiscaal motief onder andere dat de vruchtgebruiker, gelet op zijn hoge leeftijd, niet meer in staat is om aan de plichten van zijn vruchtgebruik te voldoen, zoals het beheer van de onroerende goederen of herstellingswerken.
"}},{"componentType":"highlight","title":"Tip","richBody":{"value":"Wordt de verzaking aan het vruchtgebruik als een schenking beschouwd waarop schenkingsrechten verschuldigd zijn, maar is de gesplitste eigendom het gevolg van een schenking met voorbehoud van vruchtgebruik (zie hoger) waarop óók al schenkingsrechten betaald geweest zijn, dan kan een vrijstelling van schenkingsrechten op de verzaking gevraagd worden. Anders zouden er op hetzelfde vruchtgebruik twee keer schenkingsrechten betaald worden.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Nog vragen? Neem gerust contact met ons op"},{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"serviceCard","cardType":"service","cardSize":"small","title":"Al klant bij ING Private Banking?","intro":"Neem contact op met uw Private Banker via de app!","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/4c8f79aa-f653-430e-bd15-7a94e7640b59/Fingerprint-phone-hand-spot","type":"image","width":615,"original":"https://assets.ing.com/m/6e6f3de4c512a23f/original/Fingerprint-phone-hand-spot.png","extension":"png"},"link":{"url":"/nl/private-banking/contact/contacteer-ons-private-banking"}},{"componentType":"serviceCard","cardType":"service","cardSize":"small","title":"Geïnteresseerd in Private Banking?","intro":"Laat uw gegevens achter en wij contacteren u!","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/67010ed0-a27d-4c66-b37c-a6bfb9a308c2/icon-Video-call-woman-spot","type":"image","width":847,"original":"https://assets.ing.com/m/7e02e75f5d5f534d/original/icon-Video-call-woman-spot.png","extension":"png"},"link":{"url":"https://www.ing.be/nl/particulieren/diensten/contacteer-ons-afspraak?journey=invper&flow-step=call-me-back"}}]}]}}}