Volgens economen moet iets dat als geld wordt bestempeld voldoen aan drie kenmerken:
De bitcoin is er in beperkte mate in geslaagd om dienst te doen als ruilmiddel, want sommige winkels of handelaars aanvaarden bitcoins als betaalmiddel. Toch staat hij nog altijd een trapje onder de traditionele valuta’s, want de prijzen worden nog steeds zo goed als overal uitgedrukt in euro. De Nationale Bank van België (NBB) verwoordt het zo: “[er] bestaat [ ] voor virtueel geld geen wettelijke garantie dat het direct inwisselbaar is voor de oorspronkelijke waarde”. Handelaars kunnen dus weigeren om in bitcoins betaald te worden, in tegenstelling tot munten met een ‘wettelijke betaalkracht’, zoals de euro. Bovendien worden prijzen in bitcoin vaak bijgesteld, wat laat vermoeden dat nadat de transactie rond is, het geïnde bedrag dikwijls meteen wordt omgezet in euro of een andere klassieke munteenheid. De reden daarvoor is de grote volatiliteit van de bitcoin en de behoefte van handelaars aan relatief stabiele inkomstenstromen.
Die extreme volatiliteit van de bitcoin brengt ons bij de tweede functie, die van rekeneenheid. De waarde van een munt moet relatief stabiel zijn om goederen en diensten te kunnen uitdrukken in een monetaire meeteenheid. Een chocoladekoek kost zowel deze als volgende week 1,50 euro. Aangezien de waarde van de bitcoin sterk schommelt ten opzichte van traditionele munten, kunt u volgende week om een chocoladekoek te kopen veel of weinig bitcoins moeten ophoesten zodat opbrengst voor de winkelier gelijk blijft. Bitcoins zijn dus moeilijk als rekeneenheid te gebruiken.
De derde functie van een munt is dat ze kan fungeren als oppotmiddel, dat wil zeggen dat het mogelijk moet zijn om de munt te bewaren om in de toekomst aankopen mee te doen. Gebruikers moeten er dus vertrouwen in hebben dat ze haar waarde behoudt en dat ze niet hoeven te vrezen voor onvoorspelbaar waardeverlies. Geld kan die functie alleen doeltreffend vervullen als de waarde ervan relatief stabiel blijft. Aangezien dat van de bitcoin niet gezegd kan worden, kan hij dus niet dienen als oppotmiddel.
De bitcoin vervult dus slechts één functie van een munteenheid, en dan nog in zeer beperkte mate. Door zijn grote volatiliteit is hij niet geschikt als rekeneenheid of oppotmiddel.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Een alternatief voor het traditionele betaalsysteem"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Ondanks die moeilijkheden werd de bitcoin, vanwege zijn innovatieve combinatie van bestaande digitale technologieën, door sommigen uitgeroepen als alternatief voor het traditionele betaalsysteem. Omdat het een gedecentraliseerd systeem is, zijn tussenpersonen zoals de banken en de centrale bank niet langer nodig. De praktijk bleek echter moeilijker dan de theorie. Bitcoingebruikers hebben moeten vaststellen dat gedecentraliseerde software niet automatisch uitmondt in gedecentraliseerde markten, want bitcointransacties vragen zoveel computerkracht dat maar een handvol mensen die over de nodige technologie beschikken ze kunnen verwerken.
Een gevolg van het energie-intensieve ‘minen’ van bitcoins dat overigens vaak over het hoofd wordt gezien, is de stijging van het wereldwijde elektriciteitsverbruik die de populariteit van de bitcoin heeft teweeggebracht. Zo verbruikte de ‘ontginning’ van bitcoins in 2018 meer energie dan het jaarlijkse elektriciteitsverbruik van een land als Ierland, Portugal of Peru.
Een ander probleem is de tijd die nodig is om een bitcointransactie uit te voeren. Courante betaalsystemen, zoals Visa, kunnen 1 667 transacties per seconde aan, terwijl er met bitcoin maximaal 3 of 4 transacties per seconde mogelijk zijn. Wanneer veel mensen tegelijk een transactie willen uitvoeren, kan het uren duren voor die is goedgekeurd. Soms loopt de wachttijd zelfs op tot 12 uur. De bitcoin is met andere woorden een langzaam en – gezien zijn hoge energiekost – inefficiënt betaalmiddel.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Betrouwbaarheid van het systeem?"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"De ‘ontginning’ van bitcoins verbruikte in 2018 meer energie dan het jaarlijkse elektriciteitsverbruik van een land als Ierland, Portugal of Peru.
Bovendien zorgen cryptografie, blockchain-technologie en gedistribueerde registers wel voor vertrouwen in de andere leden van het netwerk, maar kunnen ze de centrale autoriteit van klassieke betaalsystemen nog lang niet vervangen. Bij bitcointransacties is er namelijk geen enkele manier om betalingen aan de verkeerde persoon of foutieve dubbele betalingen ongedaan te maken. Wie zijn ‘sleutel’ verliest, is zijn bitcoins ook voor altijd kwijt en kan niet even de bank bellen om een nieuwe kaart aan te vragen.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Een deflatoir effect"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"De bitcoin gaat voorts compleet voorbij aan de rol van een monetair beleid. De geldcreatie is vooraf vastgelegd en kan niet gewijzigd worden. Het monetaire beleid heeft echter net tot doel de groei van de geldvoorraad te sturen om de economische activiteit aan te wakkeren en de inflatie in toom te houden. Als er geen centrale bank is om de geldvoorraad te regelen, kan niemand ingrijpen als de inflatie sterk stijgt of te laag is. Zonder monetair beleid zou de conjunctuur volatieler worden, met periodes van grotere oververhitting van de economie en diepere recessies.
Een ander probleem is dat een economie op basis van de bitcoin een deflatoir effect zou hebben. Dat komt doordat de totale hoeveelheid bitcoins vastligt en niet mee kan groeien met de economie. Als de rente extreem laag is, jagen de deflatoire krachten de reële rente naar een te hoog niveau, waardoor de economie in een permanente toestand van stagnatie kan terechtkomen.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Conclusie"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"We kunnen dus besluiten dat de bitcoin, of de andere cryptomunten, niet kunnen aanzien worden als munteenheden zijn. Zoals voorzitter Mario Draghi van de Europese Centrale Bank (ECB) het uitdrukt: “cryptomunten, bitcoins en andere verschijnselen van die aard zijn geen echte munten, het zijn activa. Een euro is een euro – vandaag, morgen, binnen een maand. Het blijft een euro. En achter de euro staat de ECB. Wie staat er achter die cryptomunten? Het zijn zeer, zeer risicovolle activa.”
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Meer weten?"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":""},"textLinks":[{"url":"/nl/particulieren/nieuws/economie-en-beursnieuws/cryptovaluta-definitie","text":"Hoe werken cryptomunten?"},{"url":"/nl/particulieren/nieuws/economie-en-beursnieuws","text":"Volg onze economische updates op onze Economie-pagina"}]}]},"complementaryZone":{"flexComponents":[{"componentType":"sectionTitle","title":"Ook interessant!"},{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"articleCard","cardType":"article","cardSize":"medium","title":"Hoe werken cryptomunten?","body":"Ontdek onze reeks 1/3","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/554b6a10-76b9-47ee-ba88-a0980559cfd8/cryptocurrency-definition-1920","type":"image","width":1920,"original":"https://assets.ing.com/m/2df526137967ff1b/original/cryptocurrency-definition-1920.jpg","extension":"jpg"},"date":"2019-05-24","link":{"url":"/nl/particulieren/nieuws/economie-en-beursnieuws/cryptovaluta-definitie"}}]}]}}}