[1] Methodologie ontwikkeld door de Eurobarometer van de Europese Commissie om de financiële kennis van Europeanen te meten en gebruikt door ING in het kader van haar ING Consumer Survey. Een onderscheid tussen lage, gemiddelde en hoge niveaus van financiële geletterdheid wordt gemaakt op basis van het aantal correcte antwoorden op vijf vragen (zie bijlage).
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"1 op 9 Belgen kan geen enkele financiële vraag correct beantwoorden"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Uit de financiële kennistest blijkt dat één op drie Belgen goed financieel geletterd is. 24 % gaf vier correcte antwoorden, terwijl 9% alle vragen correct beantwoorde. 42% scoorde gemiddeld: met een vrij evenwichtige verdeling tussen twee en drie correcte antwoorden. Eén op de vier respondenten maakte minstens 4 fouten op de 5 vragen, en 11 % gaf geen enkel correct antwoord. Gemiddeld beantwoordden de respondenten 2,6 van de vijf vragen correct, dus nét voldoende om te slagen. Bovendien zien we ook duidelijke verschillen op basis van geslacht, leeftijd en opleiding. Zo scoren mannen gemiddeld hoger dan vrouwen, ouderen beter dan jongeren en hoogopgeleiden beter dan laag- en gemiddeld opgeleiden.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"63% van de personen met de laagste score overschatten hun financiële kennis"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"De nieuwste ING Consumer Survey toont aan dat het inschatten van de eigen kennis allesbehalve evident is. Het zijn net diegenen met weinig financiële kennis die zichzelf vaak als gemiddeld of zelfs goed geïnformeerd beschouwen in vergelijking met de gemiddelde Belg.
“Dit illustreert het zogenaamde “Dunning-Kruger effect”: mensen met weinig kennis overschatten zichzelf, terwijl mensen met veel kennis zichzelf eerder onderschatten. Zo overschatten 63% van de personen met weinig financiële kennis hun eigen kennis, terwijl 66% van de mensen met veel financiële kennis zichzelf net onderschatten. Het risico schuilt dus niet alleen in het gebrek aan financiële kennis, maar ook in het misplaatste vertrouwen dat mensen hebben in hun vermogen om financiële risico’s correct in te schatten”, legt Alissa Lefebre uit, econoom bij ING België en auteur van het onderzoek.
Het is interessant om op te merken dat jongeren (tussen 18 en 34 jaar) hun financiële kennis vaker als hoog inschatten dan oudere personen. Jongeren behoren echter tot degenen die het slechtst scoren op de kennistest[1].
[1] Wanneer we de leeftijdscategorieën rangschikken op percentage van respondenten die een hoge score op de kennistest behalen komen we aan de volgende volgorde: 1) 55-64-jarigen; 2) 45-54-jarigen; 3) 65-plussers; 4) 25-34-jarigen; 5) 35-44-jarigen en 6) 18-24-jarigen.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Hoewel Belgen streng zijn voor zichzelf, scoren ze beter dan veel andere Europeanen"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Belgen schatten hun financiële kennis lager in dan de inwoners van alle andere onderzochte landen. Toch blijkt uit de financiële kennistest dat het aandeel Belgen met een lage financiële kennis iets onder het gemiddelde ligt van alle bestudeerde landen. Wanneer we kijken naar het aandeel inwoners met een hoge financiële geletterdheid doet België het ook hier iets beter dan het gemiddelde. Helemaal bovenaan staan Nederland en Duitsland, die aanzienlijk beter scoren. Zij tellen niet alleen minder inwoners met een lage financiële kennis, ook heeft een veel groter deel van hun bevolking een hoge financiële kennis, met 50% in Nederland en 42% in Duitsland. Daarmee doen zij het duidelijk beter dan België (33%).
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Franstaligen pessimistischer over financiën dan Nederlandstaligen"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Uit onze enquête blijkt dat Belgen hun eigen financiële situatie – zowel in het verleden, heden als in de toekomst – systematisch positiever inschatten dan die van “de Belg in het algemeen”. Bovendien toont onze enquête dat financiële geletterdheid deze percepties versterkt. Kennis beschermt niet alleen tegen financiële risico’s, maar waarschijnlijk ook het zelfvertrouwen en het gevoel van maatschappelijke positie versterkt.
Onze analyse toont ook duidelijke verschillen tussen de taalgemeenschappen. Franstalige Belgen beoordelen hun eigen financiële situatie duidelijk pessimistischer dan Nederlandstaligen. Of het nu gaat over hun financiële situatie vijf jaar geleden, vandaag of binnen vijf jaar: een groter deel van de Nederlandstalige bevolking beoordeelt zijn financiële situatie als goed of uitstekend, terwijl Franstaligen die vaker een negatieve beoordeling geven.
Op maatschappelijk vlak zijn de verschillen nog groter: voor wie vindt dat de financiële gezondheid van Belgische huishoudens ‘slecht’ of ‘heel slecht’ is, loopt het verschil op tot 18 procentpunten tussen beide taalgroepen voor de huidige situatie.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Eén op de vier Belgen met lage financiële kennis weet niet of hij het slachtoffer is geweest van fraude"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Financiële kennis heeft een duidelijke impact op het dagelijkse leven en welzijn van Belgen. Hoewel 65% van de respondenten aangeeft goed met geld te kunnen omgaan, blijven financiële zorgen wijdverspreid. Bijna één op vijf Belgen nam het voorbije jaar een financiële beslissing waar hij of zij spijt van heeft, terwijl 22% slachtoffer werd van fraude met financieel verlies. “
Financiële kennis bepaalt ook hoe goed mensen fraude herkennen. Slechts 6% van wie hoog scoort op financiële geletterdheid twijfelt of hij ooit slachtoffer was van fraude, terwijl dat bij mensen met lage kennis oploopt tot één op vier. Toch is dit, in een context waarin oplichting steeds vaker voorkomt, een cruciale vaardigheid om fraude te voorkomen,” benadrukt Alissa Lefebre.
Financiële kennis werkt ook als buffer tegen tegenslagen. 57% van de Belgische gezinnen beschikt over spaargeld van meer dan drie maanden netto gezinsinkomen. Bij lage en gemiddelde financiële kennis zakt dat aandeel tot onder de helft, terwijl het bij hoog financieel geletterden oploopt tot bijna drie kwart. Daardoor gelooft ook ongeveer 40% van deze groep snel te kunnen herstellen van een financiële schok, aanzienlijk meer dan bij wie minder financieel onderlegd is.
“Hoewel één op drie Belgen goed scoort op financiële kennis, mist één op vier basiskennis en heeft één op negen zelfs helemaal geen financiële kennis. Wie minder weet, is kwetsbaarder voor fraude, stress en financiële tegenslagen, terwijl financieel onderlegde Belgen meer buffers opbouwen, alsook veerkrachtiger en optimistischer zijn. In een context van volatiele inflatie en complexere financiële omgeving is financiële kennis geen luxe maar een noodzaak. 79% van de Belgen is dan ook voorstander van financiële vorming op school. Financiële geletterdheid hoort dan ook thuis in het lijstje van goede voornemens voor 2026”, besluit Alissa Lefebre.
"}},{"componentType":"highlight","title":"Lees hier de volledige studie","richBody":{"value":"Ontdek de volledige versie van de ING Consumer Survey over de financiële educatie van de Belgen
"}},{"componentType":"paragraph","title":"Ontdek hoe ING zich inzet voor een financieel meer inclusieve samenleving","richBody":{"value":"